شام عروسی

شام عروسی

نگاهی به فیلم «شام عروسی» ساخته ابراهیم وحیدزاده

کارگردان:  ابراهیم وحیدزاده
نویسنده: پیمان معادی
مدیر فیلمبرداری: داریوش عیاری
تدوین: حسن ایوبی
 موسیقی: فریبرز لاچینی



بازیگران: امین حیایی، نیکی کریمی، سیروس ابراهیم زاده، محمدرضا هدایتی، جمشید شاه محمدی و محمدرضا گلزار
تاریخ اکران: 1385
خلاصه داستان: یک عروسی بزرگ و پرشکوه، بدون پول در حال برگزاری است!
***
دو سال پیش و در جشنواره فیلم فجر، آنقدر فیلم بد دیده بودیم که یک فیلم متوسط ما را به وجد می آورد! یادم می آید همان زمان «معادله » وحید زاده را دیدم و لذت بردم.
اما نمی دانم چه سری است در فیلمهای درجه جیم که کارگردانهای تحصیلکرده ما را به سمت خود می کشاند. ابتدا آثار ضعیف آرش معیریان علاقه مندان به سینما را شگفت زده و ناامید کرد و حالا سیر سقوطی ابراهیم وحید زاده....
«شام عروسی» که پس از «تحفه ها» (1366)، « مجسمه» (1371)، « عشق فیلم» (1381) و « معادله» پنجمین فیلم بلند ابراهیم وحیدزاده شمرده می شود، نسبت به آثار پیشین این کارگردان فروش بهتر و بیشتری داشت، اما گیشه پر بار همیشه مدرکی بر بهتر بودن فیلم نیست و مقایسه «معادله» با «شام عروسی» این واقعیت را تأیید می کند.
«شام عروسی» یک داستان ساده، کلیشه ای، با یک پایان کاملا فیلمفارسی و گره هایی کاملاً معمولی است و این در حالی است که پیش از این، داستانهای پیچیده و گره های عمیق و دور از ذهن، اصول مورد علاقه وحیدزاده در ایجاد طنز به شمار می آمد.
در این فیلم، کارگردان دچار یک لمپنیسم می شود و فقط به خنداندن مخاطب می اندیشد. در حقیقت صحنه های کمدی و سکانسهای ماندگار این فیلم کاملاً جدا از کل داستان و خط روایی اثر پیش می روند. مثلاً سکانسهای قرص خوردن «باهر» و همچنین پاره شدن شلوارش را اگر از نقاط طلایی کمدی فیلم بدانیم، آنها در حقیقت دو سکانس اضافی هستند که هیچ نقشی در پیشبرد خط روایی داستان فیلم ندارند.
انتخاب امین حیایی برای بازی در نقشی متفاوت، اولین وجه تمایز فیلم است که به حتم توجه مخاطب را کاملاً به سمت خود معطوف می کند. حیایی هر چند در ابتدا اصلاً به این کاراکتر نمی آید، اما در بازیهای حرکتی از میانه فیلم به بعد توانایی خود را به نمایش گذاشته و تماشاگر ساده نگر را مفتون بازی خود می کند. بازیهای دیگر هیچ نمود خاصی ندارند و همه سطحی و معمولی و در حد و حدود فیلم باقی می مانند.
وحیدزاده با اینکه در ابتدای حضورش در سینما، نوید ایجاد سینمایی نو و بکر را می داد، اما تن دادن به ساخت فیلمی همچون «شام عروسی» همه پیش بینیها در باره پیشرفت او در عرصه سینمای کمدی را بر هم زد. این فیلم بیش از آنکه کارگردان محور باشد، بازیگر محور است و کلاً حول تیپ (نه کاراکتر) آقای «باهر» می چرخد. در این میان محمدرضا هدایتی هم در نقشی فرعی خوب ظاهر می شود. او که استعداد خود را در ساخت تیپهای متفاوت در تلویزیون ثابت کرده بود، در این فیلم هم با تیپ تازه ای ظاهر شده و به یکی از نقاط قوت فیلم تبدیل می گردد.
هر یک از کاراکترهای «شام عروسی» در حقیقت به تنهایی داستان خاص خود را رقم می زنند. «گندم» درگیر عواطف، احساسات و روابطی شکننده است. شرکای «باهر» از او پیشی گرفته اند و همسرش توجهی به او ندارد. «سنبل زاده» سرمایه داری ورشکسته و مغموم است، اما تعدد شخصیتها و داستانهای مربوط به هر یک از این شخصیتها قوتی در اجرا را نیاز دارد که فیلم از دستیابی به آن باز می ماند.
وحید زاده در کارگردانی این فیلم بیش از همه از اولین ساخته آرش معیریان یعنی «کما» الهام گرفته و ترکیب و تیپ بندیهای خود را هم حتی بر اساس «کما» انجام داده است.
او به گونه ای خواسته با یک گرته برداری مختصراز یک فیلم پرفروش (و نه ارزشمند)، شکستهای گذشته خود را جبران و جایگاهش را به عنوان کارگردانی که می تواند گیشه را هم به دست آورد، بنمایاند.
نقدهای اجتماعی بی ربطی که به روشهای مختلف در «کما» تصویر شده بودند، در این فیلم هم به چشم می آیند که گاه به سمت نقدهای سیاسی نیز کشانده می شوند.
وحیدزاده با تکیه بر دانشی که دارد سعی کرده از تمامی عوامل سینما به نفع خود سود جوید. هرچند این فیلم نسبت به دو اثر قبلی اش کمتر از طنز موقعیت استفاده کرده و همان طور که گفته شد بیشتر به سمت طنز شخصیت محور نزدیک شده است.
«شام عروسی» از لحاظی دیگر می تواند تأییدی باشد بر این نظر که هر فیلم طنزی که می تواند به خوبی مخاطب را بخنداند یک فیلم خوب نیست. طنز مؤلفه هایی دارد که به حتم تنها یکی از آنها لبخند مخاطب است.