ایران فیلم
The Greatest Gallery and Interesting Matter Cinemaایران فیلم
The Greatest Gallery and Interesting Matter Cinemaنگاهی به کارنامه بازیگری ترانه علیدوستی
نگاهی به کارنامه بازیگری ترانه علیدوستی
یک بازیگر دوراندیش
؛برخلاف بیشتر بازیگران جوانی که این سال ها بر پرده سینما ظاهر شده اند، مسیری متفاوت را طی کرده است. ورود او به عرصه سینما نه براساس روابط خاص بوده است، نه به سبب ویژگی های ظاهری اش. وی به شکلی کاملا حرفه ای و سالم، پا به سینما گذاشت. پیش از آن که توسط «حبیب رضایی» و «رسول صدرعاملی» کشف شود، به خاطر علاقه ای که به بازیگری داشت، برای آموختن این حرفه به کلاس های آزاد بازیگری می رفت، تا این هنر را به گونه ای علمی و حساب شده بیاموزد. همه این ویژگی ها از «ترانه علیدوستی» چهره ای خاص و تا حدی منحصر به فرد می سازد. او هنوز هم این دوراندیشی و حسابگری را در رفتارش دارد. شهرت و محبوبیتی که پس از نمایش فیلم «من ترانه پانزده سال دارم» نصیب او شد، هرگز وی را فریفته، مغرور و خودشیفته نساخت. اگر از جنس دیگر بازیگران جوان سینما بود، بی تردید عکس ها و گفتگوهایش در انواع مختلف نشریات، به چاپ می رسید و چهره اش برای فروش بیشتر، عکس روی جلد بیشتر مجلات تخصصی و غیرتخصصی سینما می شد. اما او درست از همان زمان که مورد توجه منتقدان و تماشاگران قرار گرفت، از انجام گفتگوهای جلف، سبک و جار و جنجال هایی که خاص برخی بازیگران جوان شیفته نام و شهرت است، به شدت پرهیز و خود را در حاشیه امن سینما پنهان کرد.
سماجتی که موفقیت به همراه دارد
؛با وجود پیشنهادهای فراوان، بی شمار و گوناگونی که پس از بازی در فیلم «من ترانه پانزده سال دارم» به کارگردانی «رسول صدرعاملی» داشت، آن قدر در مقابل آنها سماجت کرد و «نه» گفت، تا نقشی ویژه که شباهتی به نقش آفرینی پیشینش نداشته باشد، به او پیشنهاد شود. «ترانه علیدوستی» در بیستمین جشنواره فیلم فجر (٠٨٣١)، به سبب بازی روان، باورپذیر و حسی اش در «من ترانه پانزده سال دارم» سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول زن را، به خانه برد. در ششمین جشن خانه سینما -١٨٣١-، نیز به خاطر بازی در همین فیلم، نامزد دریافت تندیس بهترین بازیگر زن شد. جشنواره فیلم «لوکارنو»ی سوئیس نیز یوزپلنگ نقره ای بهترین بازیگر را، به خاطر بازی حرفه ای اش در این فیلم به او اهدا کرد.
گزیده کاری؛ یک امتیاز پردردسر
؛بازی در «شهر زیبا»ی «اصغر فرهادی» فرصتی طلایی بود که ترانه علیدوستی، چند سال انتظار آن را می کشید. بازی تحسین برانگیز او در «من ترانه پانزده سال دارم»، به گمان برخی منتقدان بازی غریزی یک نابازیگر به شمار می آمد. در حالی که نابازیگران بسیاری که در این سال ها با یک فیلم درخشیده اند، در تجربه های بعدی شان، فقط خود را تکرار کرده اند. اگر «ترانه علیدوستی» جوان، یک نابازیگر بود در «شهرزیبا» نمی توانست باز هم بازی متفاوت، درخور تحسین و قابل اعتنایی از خود به نمایش بگذارد. تا بدانجا که ستایش و تحسین تماشاگران و منتقدان را به همراه داشته باشد.
بی شک پذیرفتن پیشنهاد «اصغر فرهادی» برای بازی در «شهر زیبا»، چالش بزرگی برای علیدوستی به همراه داشت. نقش «فیروزه» در «شهر زیبا» با نقش «ترانه » در «من ترانه پانزده سال دارم»، شباهت های اندکی داشت. اما «ترانه علیدوستی» با درک تفاوت های این دو زن جوان و به نمایش گذاشتن یک بازی متفاوت، به خوبی توانست از این آزمون مهم نیز سربلند بیرون آید. «ترانه» و «فیروزه» هر دو زنان مستقلی هستند که می خواهند خودشان باشند. هر دو نوزاد دارند، تنهایند و در جستجوی عشق و زندگی. اما «فیروزه» از طبقه دیگری است، زنی از قشر پایین دست جامعه. به همین سبب وقار و متانتی که «ترانه» دارد، در او نیست. «فیروزه» برخلاف «ترانه» با محیط اطرافش، ساده تر و راحت تر ارتباط برقرار می کند. به همین سبب است که بیشتر از «ترانه» در دل اجتماع می باشد و ناهنجاری های بسیاری را تجربه می کند. «فیروزه» کتک می خورد، پرخاش می کند و در محله ای نه چندان مناسب زندگی می کند. اما «ترانه» زنی تحصیلکرده، بی گناه اما مقتدر است.
«ترانه علیدوستی» به خوبی می تواند از چشمانش، برای انتقال حس لازم به تماشاگر بهره گیرد. در نخستین تجربه سینمایی اش -من ترانه پانزده سال دارم- این پختگی، در چهره و نگاهش موج می زند.
در صحنه های مختلفی از «شهر زیبا» نیز احساسات و عواطف زنی تنها، درمانده، دردمند و مردد را، به خوبی با نگاه هایش به تماشاگر منتقل می کند. البته طنین صدای ترانه علیدوستی نیز سهم زیادی، در ارائه بازی های خوب و باورپذیری نقش هایش نزد تماشاگر دارد. در سینمای ایران، نقش های ویژه، که جای کار برای بازیگران زن داشته باشد، بسیار اندک است. به ویژه آن که همین نقش های معدود، نخست به دو سه بازیگر ستاره پیشنهاد می شود. اگر آنها از پذیرفتن آن کناره گیرند، آن زمان است که دیگر بازیگران فرصت ایفای آن نقش ها را می یابند. به همین سبب برای بازیگران گزیده کاری همچون «ترانه علیدوستی»، نقش های مناسب و متفاوت در سینمای ایران کمیاب است . همین امتیاز سبب شده است، در کارنامه بازیگری وی فیلم های زیادی به ثبت نرسد.
یک تجربه درخشان
؛پس از «شهر زیبا» وسوسه حضور در عرصه تئاتر، سبب شد علیدوستی در نخستین تجربه تئاتری اش باز هم در کنار بازیگران برجسته و صاحب نام بر صحنه حاضر شود.
«محمد رحمانیان» پس از تماشای فیلم «شهر زیبا» ،در پی این بود که روزی این بازیگر مستعد را به تئاتر جذب کند تا توانمندی هایش را در این عرصه نیز به نمایش بگذارد. نمایش «فنز» فرصت مناسبی بود تا علیدوستی در کنار بازیگرانی چون: «پرویز پرستویی»، «مهتاب نصیرپور» و «حبیب رضایی»، گوشه ای از استعدادهای پنهانش را در عرصه تئاترنیز به تماشا بگذارد.
موفقیت های این نمایش و استقبال تماشاگران و منتقدان از آن، باز هم سبب نشد تا وی شیفته شهرت و فریفته نام شود. هرچند پس از بازی در این نمایش، پیشنهادهای فراوانی از سوی برخی کارگردانان تئاتر داشت،اما باز هم ترجیح داد نخستین تجربه صحنه ای اش، متفاوت باشد. از این رو باز هم به تمامی نقش های پیشنهادی «نه» گفت تا خودش را تکرار نکند. اجراهای خارج از کشور این نمایش، بیش از پیش نام «ترانه علیدوستی» را بر سر زبان ها انداخت. اگر هر بازیگر جوان دیگری به جای او بود در دام کلیشه ها می افتاد و زرق و برق شهرت، او را وسوسه می کرد تا در پی درخشش بیشتر باشد. اما وی باز هم ثابت کرد نمی خواهد به صرف حضور پررنگ و مستمر، در کارنامه اش خدشه ای وارد شود. این خود امتیازی درخور تحسین است که متاسفانه نزد دیگر بازیگران جوان ،کمتر نشانی از آن می توان یافت.
احترام زیبنده هر نامی نیست
؛«ترانه علیدوستی» در دومین همکاری اش با «اصغر فرهادی» در «چهارشنبه سوری»، یکی دیگر از نقش آفرینی های ماندگار و تاثیرگذار خود را رقم زد. بازی بی نقص، زیرپوستی، روان و باورپذیر او در فیلم «چهارشنبه سوری» فرهادی، دیگر بار او را نامزد دریافت سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش دوم زن از جشنواره فیلم فجر کرد. اگرچه در نهایت این جایزه به «مهتاب نصیرپور» برای بازی در فیلم «به نام پدر» رسید. اما او چنین جایزه ای را برای همین فیلم از جشن خانه سینما دریافت کرد. بازی درخشان و برون گرای وی در «چهارشنبه سوری»، همه درونیات او را با چهره ای ساده و صمیمی آشکار می کند. صحنه ای از «چهارشنبه سوری» را به خاطر بیاورید که او به شکلی ساختگی، از آرایشگاه وقت می گیرد و جزئیات بازی درخشان خود را به نمایش می گذارد. آن دروغ گفتن برای او چون بازی بچگانه ای است، که لبخندی همراه با شیطنت و معصومیت را توأمان بر لبانش می نشاند. زمانی هم که کارش تمام می شود، با حیرتی کودکانه و چهره ای پرسشگر انگشت به دهان می گیرد و از «مژده» -هدیه تهرانی- می پرسد که: «خوب بود یا نه؟» یا صحنه ای که می خواهد برای برداشتن ابروهایش نزد «سیمین» -پانته آ بهرام- برود. وقتی می خواهد به نامزدش زنگ بزند و از او اجازه بگیرد، «مژده» به او می گوید که: «از همین حالا باید یاد بگیری که همه چیز را به همسرت نگویی.» اینجاست که «روحی» -ترانه علیدوستی- می پرسد: «جدی زنگ نزنم؟» در این صحنه و در حین بیان این دیالوگ، چهره او آمیزه ای از معصومیت، شرم و میل فروخورده ای برای زنگ زدن به نامزدش است. نمونه این صحنه ها، در فیلم های «من ترانه پانزده سال دارم» و «شهر زیبا» هم وجود دارند. اما فیلمنامه پر از جزئیات «چهارشنبه سوری»، به شخصیت «روحی»- ترانه علیدوستی- وجهی از «تردید» و «ذوق زدگی» بخشیده است.
بی تردید در وانفسای سینمای امروز، حضور بازیگران جوانی چون «ترانه علیدوستی»را بایدمحترم و مغتنم شمرد. بازیگری ٣٢ ساله که هنوز فریفته شهرت کاذب نشده و نمی خواهد به هر قیمتی در سینما حضور داشته باشد. با وسواس و دقت نقش هایش را انتخاب می کند و بیش از آن که به پرکاری بیندیشد، در پی ماندگاری در عرصه ای است که رقیبان پرادعای فراوانی دارد.
در کنار تمام این امتیازات، او تنها بازیگری است که تاکنون بازی در سه فیلم را در کارنامه خود به ثبت رسانده و برای بازی در هر کدام از آنها یا جایزه گرفته یا نامزد دریافت جایزه بوده است. آیا همین ٣ فیلم کافی نیست تا او را، یکی از بهترین بازیگران جوان نسل سوم سینما بدانیم؟